KUNST EN CULTUUR
__________________________________________________________________



Boeddhisme, een eerste kennismaking
3 maandagavonden

Deze cursus van drie avonden geeft u een toegankelijke inleiding tot de herkomst en essentie van het boeddhisme, zijn beknopte geschiedenis en geografische verspreiding. En we beginnen natuurlijk met het levensverhaal van de historische Boeddha zelf. Voorkennis is niet nodig. In deze cursus zullen ook belangrijke kernbegrippen van het boeddhisme, zoals verlichting, karma, wedergeboorte, bodisattva, samsara, nirvana, de vier edele waarheden, het achtvoudige pad en de drie juwelen worden toegelicht. Voorts zullen de geschiedenis van het Mahayana boeddhisme, waartoe Zen behoort, en van het Theravada boeddhisme kort worden besproken. U krijgt een beknopt overzicht van de belangrijkste boeddhistische geschriften, m.n. de soetra’s. Maar misschien zeggen al dit soort termen u niet zoveel. Des te meer reden om aan de cursus deel te nemen! En voor wie de smaak te pakken heeft gekregen, is er aansluitend nog een tweede cursus, waarin het Tibetaanse boeddhisme behandeld zal worden, alsmede de grote vlucht die het boeddhisme momenteel in de westerse wereld, en ook in Nederland, neemt. Deze vervolgcursus, ‘Tibetaans boeddhisme, een nadere kennismaking met het boeddhisme’, is ook apart te volgen.
Aan te schaffen boek: ‘Boeddhisme voor beginners’ door Sjoerd de Vries, Amsterdam: Forum 2003, ISBN: 9789022537701, prijs ongeveer € 15,00.

__________________________________________________________________


Tibetaans Boeddhisme
3 maandagavonden

Deze cursus van nog drie avonden gaat verder waar de basiscursus ‘Boeddhisme, een eerste kennismaking’ ophield. De eerste cursusavond zal gedeeltelijk gebruikt worden om de stof daarvan weer samenvattend te presenteren. Hierdoor is het ook mogelijk zonder die voorafgaande basiscursus in te stromen.
Behandeld worden de beknopte geschiedenis en essentie van het Boeddhisme in Tibet, met zijn vier kloosterorden en belangrijkste historische leermeesters. En wel tot aan de grote vlucht van het Tibetaanse boeddhisme naar de westerse wereld vanaf de jaren 1950, toen de Chinese Rode Gardes Tibet begonnen te bezetten. In dit kader past dan ook mooi het verhaal van de 14e Dalai Lama, uitmondend in zijn vreedzame strijd voor de culturele autonomie van Tibet. Ook zullen twee andere belangrijke Tibetaanse leraren die net als de Dalai Lama Tibet moesten ontvluchten, Chögyam Trungpa Rinpoche en Sogyal Rinpoche, de revue passeren. De laatste is auteur van de internationale bestseller ‘Het Tibetaanse boek van leven en sterven’. Verder zullen nog een aantal meer of minder bekende Tibetaans-boeddhistische verschijnselen als lama, rinpoche, tulku, stupa, mantra, mandala, thanka, vajra, gebedsmolens en gebedsvlaggen toegelicht worden.
Aan te schaffen boek: ‘Boeddhisme voor beginners’ door Sjoerd de Vries, Amsterdam: Forum 2003, ISBN: 9789022537701, prijs ongeveer € 15,00.

__________________________________________________________________


De mystiek van de Kabbala
1 woensdagavond, lezing

Er bestaat al jaren een bloeiende tak van wetenschap, die probeert in kaart te brengen wat er
aan tradities in onze Westerse cultuur rond het Joodse woord Kabbala is gegroeid. Grondlegger van dat moderne wetenschappelijk onderzoek is Gershom Scholem(1897-1982). Er is een wereldwijde belangstelling ontstaan voor het bijzondere veld van de joodse mystiek. In zijn lezing laat Ruud Bartlema u kennis maken met een aantal belangrijke aspecten en symbolen uit de wordingsgeschiedenis van de klassieke Kabbala.

Als beeldend kunstenaar is Ruud Bartlema(1944) opgeleid o.a. door Maarten Krabbé, aan een van de Vrije Akademie’s in Amsterdam. Ondertussen studeerde hij in diezelfde plaats theologie aan de Universiteit van Amsterdam,met een grote interesse voor Judaica en Joodse mystiek.
Voor zijn schilderkunst vormen poezie en literatuur een belangrijke bron van inspiratie. Via het werk van de joodse denker Martin Buber kwam hij al tijdens zijn studietijd in aanraking met de joods mystieke tradities van het Chassidisme. Deze ontmoeting ontsloot een onuitput-telijk reservoir van beelden. Zo ontstonden in de achterliggende jaren series tekeningen, etsen en schilderijen rond b.v. de mystieke betekenis van de Hebreeuwse letters en Buber’s Chassi-dische vertellingen. In opdracht van de KRO televisie werd een moderne kruisweg geschil-derd, die door het Bijbels Museum in Amsterdam werd aangekocht.
Ook het werk van Marc Chagall vormt al jaren een inspiratiebron. Vele cursussen, lezingen en reizen rond het werk van deze kunstenaar en zijn Chassidische achtergrond werden in de afgelopen jaren door heel het land heen gehouden.
Op dit moment is Ruud Bartlema als beeldend kunstenaar en leraar Joodse Mystiek werkzaam in Soest.

Ruud Bartlema
Rembrandtlaan 11
3761AG Soest
tel. 035-6030088
website:www.ruudbartlema.nl
e-mail: r.bartlema@casema.nl

__________________________________________________________________

Beroemde Bijbelverhalen voor dummies
3 donderdagochtenden

Rembrandt en beroemde ­bijbelverhalen
In de 17e eeuw kwam de mens als individu op de voorgrond. In de handel, in de filosofie, maar ook in de schilderkunst en de theologie. Als we door de ogen van Rembrandt naar Bijbelverhalen kijken, levert dat een geheel nieuwe invalshoek en perspectief op. Ds. Jan Rinzema zal drie beroemde Bijbelverhalen op deze wijze behandelen. Het gaat om “de geboorte van Jezus”, “de Lofzang van Simeon” en ”het verhaal van de verloren Zoon”. De voordrachten worden verluchtigd met computer beelden. Jan Rinzema is predikant te Blaricum. Hij zal de Bijbelverhalen toelichten vanuit hun oorspronkelijke theologie en zoals gezien door Rembrandt.

_________________________________________________________________


Bouwstijlen herkennen op vakantie
3 vrijdagavonden

In ons drukke leven is er vaak weinig aandacht voor de gebouwen om ons heen. De vakantie brengt wél even die rust. Ineens heb je zin om dat leuke kasteel of kerkje midden in het dorp te gaan bekijken, maar… hoe kun je het bouwwerk nu plaatsen in de tijd: waarom ziet het eruit zoáls het eruit ziet. We gaan in op de ontstaansgeschiedenis van de bouwkunst. Van Griekse paleizen, via Romaanse bouwkunst, Renaissance en Barok tot aan de invloed van beton, ijzer en glas in het bouwen.

___________________________________________________________________


Gustav Klimt – de schilder van droomvrouwen
1 donderdagavond, lezing

Gustav Klimt (1862-1918) werd beroemd met zijn sprookjesachtige weergave van vrouwen die behoren tot de topstukken uit zijn ‘Gouden periode’. Henny Goedegebuure vertelt hoe de schilder met zijn liefde voor het decoratieve en fantasierijke de beeldbepaler werd van de Weense Jugendstil rond de vorige eeuwwisseling. Met zijn eigenzinnigheid zorgde hij voor een nieuw en fris elan buiten de gevestigde orde en wist hij talloze kunstenaars en kunstminnenden te inspireren.  

___________________________________________________________________


Dutch Utopia, Amerikaanse kunstenaars in Holland 1880-1914
1 maandagavond, lezing

Vanaf omstreeks 1880 werd Nederland door een groot aantal Amerikaanse kunstenaars bezocht om de onderwerpen te schilderen waarmee hun collega’s van de Haagse School succes hadden.
Zij werkten eveneens in Den Haag en omgeving of in dorpen als Laren. De Amerikanen schilderden het landschap, de dorpsbewoners in hun klederdracht en het pittoreske boereninterieur.
Emke Raassen, mede samensteller van de tentoonstelling, zal uitgebreid ingaan op hun kijk op Nederland en speciaal ook in de rol die zij in Laren speelden.

___________________________________________________________________


Een impressionistische vriendschap: Mary Cassat & Edgar Degas
1 maandagavond, lezing

Vanaf het midden van de negentiende eeuw bezochten vele kunstenaars het bruisende Parijs.
Zo ook de impressionistische schilderes Mary Cassat, die zich in 1874 in Parijs vestigde. In 1877 ontmoette zij Degas, die in tegenstelling tot haarzelf, balletmeisjes, paardenrennen enz. portretteerde. Cassat beeldde voornamelijk het dagelijkse en huiselijke leven af. Toch ontwikkelde zich een levenslange vriendschap tussen de beide kunstenaars.

___________________________________________________________________


Kunstgeschiedenis, impressionisme
8 woensdagavonden

In acht lessen worden de belangrijkste aspecten van deze  kunststroming uit de 19e eeuw behandeld. Aan bod komen: de  kunsthistorische voorgangers van het impressionisme, de  maatschappelijke veranderingen die aan deze kunststroming ten  grondslag lagen, de grote meesters van het impressionisme zoals Monet  en  Renoir, de rol van vrouwen binnen het inpressionisme en het  postimpressionisme.

___________________________________________________________________


Literatuur: bijzondere levens
5 woensdagochtenden

Er zijn auteurs die hun verhaalfiguren zo vormgeven dat je als lezer zo meegesleept wordt, dat
je in hun huid kruipt. Of... zij roepen andere emoties op, terwijl je toch geboeid verder leest.
Hoe komt dat toch? Wat zegt dat over het boek en over onszelf? In deze cursus gaan we ons in zulke personages verdiepen, aan de hand van de volgende boeken:
- M.Vasalis en Geert van Oorschot, Briefwisseling 1951-1987;
- Owen Matthews,Kinderen van Stalin;
- Jan Brokken, In het huis van de dichter;
- Joachim Fest, Ik Niet , herinneringen aan een jeugd;
- Allard Schröder, Wenst.
__________________________________________________________________


62 Jaar na COBRA!
1 woensdagavond, lezing

Een van de kunstenaars die deel uitmaakte van deze geruchtmakende beweging in de geschiedenis van de moderne kunst, was Eugène Brands (1913-2002).Hij liet zich inspireren door kindertekeningen van zijn dochtertje Eugénie. Zij vertelt over het ontstaan van COBRA (met o.a. Karel Appel, Corneille en Anton Rooskens) en over haar vader als kunstenaar. Ook wordt een film getoond, waarin de schilder, in zijn atelier, vertelt over die roemruchte periode.
Iedere cursist krijgt een kunstdruk van Eugène Brands.

___________________________________________________________________


Mythologie
8 maandagavonden

De mythen over Griekse en Romeinse goden en helden hebben door de tijd heen veel mensen geboeid en kunstenaars geïnspireerd. We vinden ze terug in de schilderkunst, literatuur en het toneel. Ze hadden verschillende functies: verklaarden allerlei natuurverschijnselen, dienden als vorm van geschiedenis en hadden een psychologisch doel. Mensen leerden zo hoe met elkaar en met de goden om te gaan. De Griekse en Romeinse goden en helden worden behandeld. Ook komen de mythen van Kreta, Thebe, Mycene en de Trojaanse oorlog aan bod en de manier waarop deze in tragedies zijn verwerkt. Ook aandacht voor prachtige mythen uit de Metamorfosen van Ovidius. Er is een bijbehorende syllabus (kosten €10,00).

___________________________________________________________________


Griekse tragedie 1
3 vrijdagochtenden

Te vaak worden we de laatste tijd opgeschrikt door een familiedrama waarbij vader of moeder
één of meer van zijn/haar eigen kinderen heeft vermoord. Over dat probleem heeft de Griekse toneelschrijver Euripides (480-406vC) een indringend stuk geschreven, n.l. de Medea. Dat stuk zullen we gezamenlijk doornemen waarbij de rollen over de cursisten verdeeld worden.
Kennis van het Oudgrieks is niet vereist.
U moet het boek (Euripides, Medea, uitgave Arche 8 van de uitg. Eisma ISBN 9789070052515) aanschaffen dat ook bij Aristofanes (zie bij Griekse komedie) gebruikt zal worden.

___________________________________________________________________


Griekse tragedie 2
3 vrijdagochtenden

Uit de bundel: Eén Familie Acht Tragedies (ISBN 9025327400) zullen we Ifigeneia in Aulis, het stuk dat een essentiële rol speelt in de geschiedenis van deze geplaagde familie, op dezelfde manier doornemen, zoals beschreven bij Griekse tragedie 1. ___________________________________________________________________


Griekse komedie
3 vrijdagochtenden

Naast de tragedie bestond in de oudheid ook de komedie. Van Aristofanes(446-385), een jongere tijdgenoot van Euripides, zullen we de komedie de Thesmoforiazousai op dezelfde manier lezen, zoals bij de tragedie is beschreven. In deze komedie wordt Aristofanes, maar vooral Euripides op de hak genomen. Ondanks het feit dat deze stukken lang geleden geschreven zijn, valt er nog
veel te lachen over situaties en om mensen die in wezen niet veranderd zijn!
U moet deze uitgave aanschaffen: Uitgave Arche 8 van uitg. Eisma ISBN 9070052512.

___________________________________________________________________


Klassieke literatuur in vertaling – Homerus
4 vrijdagochtenden

Homerus staat aan het begin van de Europese literatuur. Sinds enige jaren bestaat er een uitstekende, metrische vertaling van Homerus. Vorig jaar hebben we passages uit de Odyssee behandeld. Dit jaar zal de docent enige passages uit de Ilias bespreken, waarbij in ieder geval
het afscheid van Hector en Andromache (boek 6) en het schild van Achilleus (boek18) aan de orde komen. U bent niet verplicht om deze vertaling aan te schaffen, maar u doet zichzelf wel iets moois cadeau als u het wel doet: u zult hem niet meer willen missen! (bloemlezing Ilias in de vertaling van
H.J. de Roy van Zuidewijn ISBN 9789070052515)

___________________________________________________________________


Klassieke literatuur in vertaling – Herodotus
4 vrijdagochtenden

Herodotus(ca 485-425 vC) heeft een journalistiek verslag van een stuk geschiedenis van Griekenland beschreven en geldt als een meesterverteller, terwijl de Romein Plinius Major
(23-79 nC) de eerste bewaarde encyclopedie heeft geschreven waarin hij allerlei wetenswaardigs heeft opgenomen, bijv. hoe papyrus wordt gemaakt. Van beide schrijvers zullen we enige markante passages doornemen. Zij hebben ons nog veel te zeggen! (Herodotus, bloemlezing, vertaling G. Koolschijn en eigen vertalingen en Plinius Major, De wereld, vertaling van Gelder e.a. ISBN 9025341845)

___________________________________________________________________